cố định luận

Thuyết cố định luận cho rằng các loài không thay đổi.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Thuyết cho rằng các loài sinh vật không thay đổi: "cố định luận" là quan điểm khoa học (chủ yếu trong sinh học và cổ sinh vật học) khẳng định rằng các loài sinh vật được tạo ra một lần và tồn tại vĩnh viễn với hình dạng, cấu trúc không hề biến đổi qua thời gian. Quan điểm này đối lập với thuyết tiến hóa.
   • Quan niệm về sự bất biến của các dạng sống: "cố định luận" cũng được dùng để chỉ tư tưởng cho rằng mọi đặc điểm của sinh vật là cố định, không chịu ảnh hưởng của môi trường hay quá trình chọn lọc tự nhiên.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Cố định luận từng là quan điểm thống trị trong giới sinh học trước thế kỷ 19. (Quan điểm cho rằng loài không thay đổi từng chiếm ưu thế trước khi thuyết tiến hóa ra đời.)
  • Nhà nghiên cứu bác bỏ cố định luận vì không giải thích được sự đa dạng sinh học. (Ông phản đối thuyết bất biến loài vì nó không lý giải được sự phong phú của các loài.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cố định luận sinh học": nhấn mạnh lĩnh vực áp dụng của thuyết này trong sinh học.

  • Cố định luận sinh học cho rằng hóa thạch là bằng chứng của sự tuyệt chủng, không phải tiến hóa. (Theo thuyết này, hóa thạch chỉ xác nhận loài đã biến mất, chứ không phải thay đổi.)

• "cố định luận triết học": mở rộng khái niệm sang triết học, chỉ quan niệm về sự bất biến của bản chất sự vật.

  • Cố định luận triết học ảnh hưởng đến tư duy tôn giáo về sự sáng tạo. (Quan niệm bất biến này tác động đến cách hiểu về nguồn gốc vũ trụ.)

Biến thể và từ gần giống

• Cố định (tính từ): không thay đổi, ổn định.

  • Nguyên tắc cố định này khó bị phá vỡ. (Nguyên tắc không thay đổi này khó bị bác bỏ.)

• Thuyết cố định (danh từ): tên gọi khác của "cố định luận".

  • Thuyết cố định đối lập với thuyết tiến hóa. (Quan điểm bất biến loài trái ngược với thuyết tiến hóa.)

Từ đồng nghĩa

• Thuyết bất biến: quan điểm cho rằng mọi vật không thay đổi.
• Fixisme (thuật ngữ quốc tế): từ gốc Pháp, tương đương với "cố định luận".

Thành ngữ liên quan

• Cố định luận cổ điển: phiên bản truyền thống của thuyết này, thường gắn với quan điểm tôn giáo về sự sáng tạo.
  • Cố định luận cổ điển dựa trên Kinh Thánh để giải thích nguồn gốc loài. (Phiên bản truyền thống này viện dẫn tôn giáo để lý giải sự xuất hiện của sinh vật.)